سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

40

تاريخ ايران ( فارسى )

و گذشته از همه مردم خراسان بواسطهء عدم ايمنى و محفوظ نبودن از غزها علم طغيان برافراشته بناى آشوب را گذاردند و در اين گيرودار امير زيارى گرگان و طبرستان و نيز عامل خوارزم هردو از موقع استفاده نموده سر از اطاعت باززدند ، ليكن مسعود عاجز و بى قوه نبود ، چنان كه در 426 هجرى - ( 1035 ) قواى زيادى از هند وارد كرد و غزها را از طوس و نيشابور خارج ساخت و بعد حمله بطبرستان برده و آن‌جا را باطاعت درآورد ، ولى او بعد از اين خراسان را گذاشت و خود را با متصرفاتى كه در هند داشت مشغول ساخت . آرى ببلاد متصرفى آنكشور بيش‌ازپيش اهميت داده و دلبستگى خاصى به آنها نشان داد و يكجهت آن شايد اين باشد كه آن‌ها ماليات بيشترى به او مىدادند . تاسيس سلسلهء سلجوق 429 هجرى ( 1027 ) حال قلم را به طرف سلاجقه معطوف داشته و ميگوئيم كه ميكائيل برادر اسرائيل دو فرزند داشت معروف به طغرل ( ياقوش ) و چغرى كه مسعود در جنگ با غزها از آنها استمداد نموده و ايشان هم كمك و يارى نموده غزها را از خاك خراسان بيرون كردند ولى اينان ياران وفادار خوبى نبودند ، زيرا كه درست در سال بعد ، پس از حركت مسعود ، چغرى بيك بسردار غزنوى نزديك مرو حمله برده و او را شكست داد . در سال 429 هجرى - ( 1037 ) طغرل نيشابور را گرفت و بدين طريق خراسان به تصرف او درآمد . تاريخ تأسيس اين سلسله را لين پول از همين واقعهء مهم دانسته است مسعود نظر باغتشاشاتى كه در هند برپا بود نميتوانست توجه خود را درست بدفع مهاجمين معطوف دارد و بالاخره او به منظور جنگيدن و پيكار براى خراسان مراجعت كرده و در 431 هجرى - ( 1040 ) حمله بدشمن برده ولى بطور خيلى بدى شكست خورد . او براى جمع‌آورى سپاه بهند بازگشت ولى آنجا لشگريانش شورش كرده و در نتيجه او را از سلطنت خلع و بعد بقتلش رسانيدند . سه سال بعد از اين مودود پسر مسعود در يك جنگى شكست خورده و سلجوقيان بعد از اين جنگ قوت گرفته و در خراسان تشكيل سلطنت دادند و غزنويان تمام همّ خودشان را از اين تاريخ بهند و متصرفات آنجا مصروف داشتند .